Tata Steel-toernooi – Tata Steel Chess Tournament

Het Tata Steel-toernooi is een jaarlijks schaaktoernooi dat wordt gehouden in Wijk aan Zee. Voluit heet het Tata Steel Chess Tournament en het is vernoemd naar de hoofdsponsor, Tata Steel. Het is een belangrijk toernooi, want het is een van de sterkste en grootste schaaktoernooien ter wereld. Het wordt ook wel het ‘Wimbledon of Chess’ genoemd. In de begindagen van het toernooi heette het nog het Hoogovens Schaaktoernooi en tussen 2000 en 2010 heette het toernooi het Corus-toernooi. Het toernooi kent een lange geschiedenis. Ook in 2018 wordt het Tata Steel Chess Tournament weer gehouden in Wijk aan Zee. Het zal beginnen op 12 januari en eindigen op 28 januari.

Geschiedenis

Het eerste toernooi werd al in 1938 gehouden, toen nog onder de naam Hoogovenstoernooi. Het werd gehouden in Wijk aan Zee op het terrein van de Hoogovens. Het begon als een regionaal schaaktoernooi, maar ontwikkelde zich in korte tijd tot een wedstrijd van nationale allure. In 1940 deed de bekende Nederlandse schaker Max Euwe voor het eerst mee. In 1942 werd het toernooi naar Beverwijk verplaatst. Een aantal jaar later, in 1946, was het toernooi voor het eerst internationaal. De hoofdgroep was een tienkamp. Dit bleef zo tot en met 1962.

Jubileum

In 1963 vond het 25-jarig jubileum plaats. Er werd een 18-kamp georganiseerd dat werd gespeeld door oud-winnaars en overige sterke schakers. De Nederlandse schaker Jan Hein Donner werd de winnaar. Sindsdien is het toernooi een 16-kamp geworden en er namen bijna altijd schakers uit de wereldtop aan deel. Enkele jaren later, in 1967, werd het schaaktoernooi verder uitgebreid met een aantal open groepen en met een tweede spelersgroep.

Terug naar Wijk aan Zee

In 1968 verhuisde het schaaktoernooi weer terug naar Wijk aan Zee. Halverwege de jaren ’70 was er een crisis gaande bij de hoofdsponsor Hoogovens. De crisis had ook invloed op het Hoogovenstoernooi. De hoofdgroep werd bijvoorbeeld naar 12 man teruggebracht. Gelukkig was in 1980 de crisis vrijwel voorbij en werden de hoofdgroep weer verruimd naar 14 man en dat is nu nog steeds zo. Tussendoor werd wel twee keer geëxperimenteerd met een knock-outtoernooi. Dit was in 1993 en in 1995.

Publicitaire impuls

Gary Kasparov, de beroemde Russische schaker, gaf door zijn deelname tussen 1999 en 2001 een nieuwe impuls aan het toernooi. Sinds zijn deelname weten de grote schakers het toernooi te vinden en doet vaak een aanzienlijk deel van de top 10 binnen de FIDE-ranglijst mee. Toen Hoogovens fuseerde met een Engels bedrijf werd de naam van het toernooi gewijzigd naar het Corus-toernooi. Het werd een enorm toernooi met honderden deelnemers, die deelnamen aan diverse onderdelen, zoals snelschaken en tienkampen. Het toernooi geniet internationaal veel aanzien en is een van de sterkst bezette schaaktoernooien ter wereld. Toen Corus werd overgenomen door Tata Steel kreeg ook het toernooi een nieuwe naam. Leuk detail: buitenlandse spelers konden de naam ‘Hoogoventoernooi’ niet uitspreken en noemden het daarom Wijk, naar Wijk aan Zee en Beverwijk.

Meesters en amateurs

Het Tata Steel-toernooi is inmiddels dus een van de belangrijkste schaakevenementen ter wereld. Er spelen grootmeesters, maar er zijn ook evenementen voor amateurschakers. Twee weken lang spelen 28 grootmeesters tegen elkaar in strijd om de titel. Er wordt onderscheid gemaakt tussen masters en challengers. Daarnaast doen meer dan 2.000 amateurs mee aan diverse activiteiten. Voor de amateurspelers is het heel leuk om aanwezig te zijn bij een toernooi waar spelers van wereldformaat aan meedoen. Er doen spelers mee uit 15 landen van over de hele wereld.

Winnaars

In 2017 werd het Tata Steel-toernooi gewonnen door de Amerikaanse schaker Wesley Sno. Deze schaker staat momenteel op de tweede plaats in de FIDE-ranglijst, achter de Noor Magnus Carlson. Magnus Carlson wist het toernooi zelf maar liefst vijf keer te winnen. Een andere schaker die vijf keer won is Viswanathan Anand uit India. De beroemde Nederlandse schaker Max Euwe won vier keer, evenals de Armeense Levon Aronian, Viktor Korchnoi en Lajos Portisch. Gary Kasparov won het toernooi drie keer, net als Johannes Donner, Efim Geller en John Nunn. De Nederlandse grootmeester Jan Timman won het toernooi twee keer. Dit is een greep uit de meest succesvolle deelnemers aan het toernooi van het vroege begin tot aan nu.

Magnus Carlsen

In 2017 speelde de Noor Magnus Carlsen zijn dertiende Tata Steel-toernooi. Dit is opvallend, want de Noor is nog maar 26 jaar. Op zijn dertiende werd hij al grootmeester en hij wordt gezien als een van de beste schakers die de wereld ooit gekend heeft. Met zijn vijf overwinningen op het Tata Steel-toernooi is hij recordhouder binnen dit toernooi, al deelt hij deze eerste plaats met Viswanathan Anand. Carlsen zegt niet alleen graag naar het toernooi te komen, maar ook dol te zijn op Wijk aan Zee. Het zou zijn favoriete strand zijn. Naast een uitzonderlijk goed schaker is Magnus Carlsen af en toe ook model. Hij was bijvoorbeeld het gezicht van een campagne voor G-Star RAW.

Anish Giri

De in Rusland geboren, maar nu in Nederland wonende Anish Giri, is schaakgrootmeester en ambassadeur van het Tata Steel Chess Tournament. Hij staat op dit moment twaalfde op de FIDE-ranglijst, maar in 2015 heeft hij zelfs even in de top 5 gestaan. In 2009 werd Giri de jongste Nederlands kampioen ooit. In 2011 wist hij op het Tata Steel-toernooi de huidige nummer 1 van de wereld, Magnus Carlsen, te verslaan. In 2014 werd Giri tweede op het toernooi. In 2015 werd hij opnieuw tweede, al was dit een gedeelde plek. In 2016 wist hij een vierde plek te behalen en dit jaar werd hij achtste. Ook op andere toernooien wist Anish Giri regelmatig successen te behalen. Zo won hij in 2017 het Reykjavik Open. Hij heeft op zijn jonge leeftijd dus al erg veel bereikt. Het is dan ook niet voor niets dat hij lang bekend stond als een wonderkind. De echtgenote van Giri is ook een sterke schaakster.