Plaatsen in Nederland voor schaakliefhebbers

Nederland is een echt schaakland. Er zijn dus heel wat plekken die je als schaakliefhebber echt een keer bezocht moet hebben. In dit artikel lees je meer over enkele van deze plaatsen. Alle cafés en musea die hier worden genoemd zijn te vinden in Amsterdam. Als je van schaken houdt, dan is het leuk om een dagje of weekendje Amsterdam te wijden aan het bezoeken van deze gelegenheden. Ga bijvoorbeeld eerst een paar uur rondkijken in het Schaakmuseum en ga daarna zelf een potje schaak spelen op het Max Euweplein of in een van de leuke schaakcafés. In deze gezellige cafeetjes zitten elke dag mensen te schaken onder het genot van een lekker biertje.

Max Euwe Centrum

Het Max Euwe Centrum is te vinden in de buurt van het Leidseplein. In het centrum is van alles te beleven en de entree is gratis. Zo vind je er het schaakmuseum en een bibliotheek. Ook kun je er leren schaken via een computer, schaak spelen tegen een computer en meedoen met rondleidingen en quizzen. In het museum kun je alles leren over de geschiedenis van het schaken en over het leven van Max Euwe, de enige wereldkampioen schaken die Nederland ooit heeft voortgebracht. Het centrum is gevestigd in een voormalige gevangenis met een wat luguber verleden: tijdens de Tweede Wereldoorlog werden leden van het verzet hier door Nazi’s gemarteld.

Schaakmuseum

In het museum in het Max Euwe Centrum kun je heel veel foto’s, memorabilia en documenten van en over Max Euwe bewonderen. Deze vaste tentoonstelling geeft een beeld van het leven en werk van de schaakkampioen Max Euwe. Hij was wereldkampioen in de jaren 1935 tot 1937. Hij versloeg tot ieders verbazing de Russische grootmeester Alexander Aljechin. In het museum zie je verder alles over de geschiedenis van het schaakspel, van het hele vroege begin tot het heden. Daarnaast zijn er ook wat kleinere wisseltentoonstellingen, die wel allemaal te maken hebben met schaken. Permanent is een fototentoonstelling van alle Nederlandse grootmeesters en wereldkampioenen. Het Max Euwe Centrum is dus een echte must see voor de echte schaakliefhebber. Je moet hier echt een keer geweest zijn.

Schaakbibliotheek

De schaakbibliotheek in het Max Euwe Centrum bevat een grote collectie schaakboeken. Het is zelfs een van de grootste collecties van schaakboeken ter wereld. Deze collectie omvat maar liefst bijna 11.000 titels, bestaande uit schaakboeken en -tijdschriften. Je kunt de boeken en tijdschriften lezen in de bibliotheek en er kopieën van maken. Je kunt de boeken echter niet lenen. De mensen die er werken zijn allemaal schaakliefhebbers, die je met alle plezier gratis rondleiden. Dit kan desgewenst in het Engels. Je kunt ook schaken tegen computers of andere spelers. Buiten op het Max Euweplein is altijd een schaakspel aanwezig met grote stukken. De velden zijn tegels op het plein. Hier zijn altijd wel mensen aan het schaken.

Max Euweplein

In 1996 werd op het Max Euweplein het grote schaakspel geplaatst. Sindsdien wordt het spel intensief gebruikt. Er zijn vaste spelers, maar ook mensen die het spel in het voorbijgaan een keer spelen. Een paar jaar later werken twee opbergkisten neergezet van roestvrijstaal, waarin de schaakstukken kunnen worden opgeborgen. Toeschouwers kunnen de kisten als bankje gebruiken. Het schaakbord trekt altijd veel bekijks en meestal staat er een groepje mensen om de spelers. De kisten worden elke ochtend en avond door stadswachten geopend en gesloten. Je kunt het spel ongeveer tussen 10.00 en 21.30 spelen. In de winter gaat de kist al eerder op slot. Het spel is in de loop der jaren ook gespeeld door prominente schakers, zowel uit Nederland als daarbuiten. In 2004 werd een bronzen borstbeeld van Max Euwe op het plein geplaatst.

Over Max Euwe

Max Euwe leefde van 1901 tot 1981 en was wiskundeleraar en schaker. Hij is decennialang de sterkste Nederlandse speler geweest. Hij heeft zich altijd sterk ingezet voor de schaaksport. Hij was president van de FIDE en hij schreef veel schaakboeken, waarmee mensen konden leren schaken. Hij paste wiskundige inzichten toe op het schaakspel, waardoor hij complexe stellingen kon doorzien en tactisch kon spelen. Veel mensen zijn door zijn boeken voor het eerst met schaak in aanraking gekomen. Naast boeken schreef Max Euwe ook schaakrubrieken. Soms schreef hij zelfs stukjes tijdens schaakpartijen. Hij moest dan wachten op tegenstanders die te zwak voor hem waren en schreef in hun bedenktijd teksten. Dit had natuurlijk een psychologisch effect op de tegenstanders.

Café De Laurierboom

Toen het bekende schaakcafé Gambit (hierover later meer) in 2005 zijn deuren sloot, werd café De Laurierboom meer dan ooit een thuishaven voor de schaakgemeenschap. Van de vroege middag tot laat in de avond zitten er schaakliefhebbers te spelen. Bij lekker weer kun je op het terras gaan zitten met je schaakspel. Er staan ook twee computers waarop je online internationaal kunt spelen. Jaarlijks wordt de populaire Nico Speijer Springcup competitie gespeeld. Hieraan nemen tussen de 40 en 60 spelers deel. Als schaakliefhebber kun je hier dus je hart ophalen, maar je kunt er ook terecht voor een lekker drankje, een goed verhaal en snel internet. Het café is gevestigd in het hart van de Jordaan.

Café Het Hok

Een ander schaakcafé waar je een keer geweest moet zijn is Het Hok. Aan de tafeltjes wordt altijd druk geschaakt, vooral door fanatieke vaste bezoekers. Deze bezoekers zijn veelal mannen. Schaakcafé Het Hok is gevestigd in de buurt van het levendige Leidseplein, maar is toch niet erg toeristisch. Bezoekers omschrijven de sfeer als ongedwongen en gezellig. Je kunt er lekkere biertjes van de tap of uit de fles krijgen en diverse hapjes en maaltijden eten. Er is ook regelmatig livemuziek met leuke band. Het Hok is dus ook leuk als je er niet komt om te schaken, maar het is in de eerste plaats een schaakcafé voor de echte schaakliefhebber.

Schaakcafé Gambit (tegenwoordig gesloten)

Gambit was het oudste schaakcafé van Nederland en werd drukbezocht door lokale, nationale en internationale schaakliefhebbers. Gambit was gevestigd aan Bloemgracht 20. In 2005 sloot het café zijn deuren na het overlijden van de eigenaar, maar het was het langst bestaande schaakcafé van Amsterdam. Voor de vaste klanten was dit een klein drama: zij waren hun tweede huiskamer kwijt. De precieze openingsdatum is verloren gegaan in de geschiedenis, maar het heeft ongeveer 25 jaar bestaan. De oprichter en eigenaar was Menase Goldberg, die zelf erg fan was van het schaakspel. Hij speelde overal waar hij maar kon spelen, want schaak was soms het enige wat hem kon opvrolijken. Hij kwam op het idee om een speciaal schaakcafé te openen en zo geschiedde.

Bruin café met liefde voor schaken

Gambit was geen hip en mooi ingericht café. Dat was ook niet de bedoeling. De muren hingen vol met foto’s van bekende schakers, een soort altaar voor wereldkampioenen en Nederlandse schaakbekendheden. Meestal werd er zachtjes klassieke muziek gespeeld en af en toe jazz. Het café werd ook bezocht door bekende schakers. Zo was de Nederlandse grootmeester Jan Timman een vaste gast, maar ook Amerikaanse en Engelse grootmeesters kwamen weleens langs. Voor de minder goede spelers was er schaakles op alle niveaus. In de zomer en winter werden er beroemde open schaakkampioenschappen gehouden, die altijd druk werden bezocht. Gambit sponsorde een eigen amateurclub. Gambit heeft dus veel invloed gehad op het schaken in Nederland en bood jarenlang onderdak aan schaakliefhebbers.

Schaakstukkenmuseum Rotterdam

Ook buiten Amsterdam kun je leuke schaakplekken vinden. Zo is er in Rotterdam bijvoorbeeld het Schaakstukkenmuseum. Het bestaat sinds 2006 en in de loop der jaren is de vaste collectie steeds gegroeid. Je kunt er antieke schaakspellen zien, maar bijvoorbeeld ook bekende filmfiguren, folklore en abstracte kunst. Elke maand wordt er een nieuw, bijzonder schaakspel uitgelicht. Een historica geeft uitleg over de geschiedenis van het betreffende spel en over wat het uitbeeldt. Zo is er bijvoorbeeld een Chinees schaakspel te zien met schaakstukken van hout die allerlei Chinese figuren uitbeelden. In plaats van paarden zijn er bijvoorbeeld draken en in plaats van torens zijn er tempels. Het Schaakstukkenmuseum is dus een heel leuke plek om meer te leren over de historie van het schaken en om bijzondere schaakspellen te bewonderen.

Koninklijke Bibliotheek in Den Haag

De Koninklijke Bibliotheek in Den Haag heeft de op één na grootste collectie van tijdschriften en boeken over schaken en dammen. Je vindt er maar liefst ongeveer 30.000 titels. Er is werkelijk van alles: toernooiverslagen, naslagwerken, biografieën en leerboeken. Je kunt hier dus ongelofelijk veel informatie vinden over schaken. Als je van al die informatie zin krijg om zelf te gaan schaken of dammen, dan kan dat. In de leeszaal staan schaak- en damborden waarvan je gebruik kunt maken. Als echte schaakfan is het dus absoluut de moeite waard om een keer een bezoek te brengen aan de Koninklijke Bibliotheek in Den Haag. Je kunt hier urenlang rondkijken zonder je ook maar een moment te vervelen.